Bezsenne Środy: „SPOJRZENIE” Stefan Grabiński

„Jeśli jego nie ma tu
Pogubiony jestem znów
Jeśli Boga nie ma wcale
Jeśli jego nie ma tu

Wielki wszechświat, wielki krach
Wielkie niebo, wielki strach
Pustka planet, wielki ból
Tak samotny jestem tu”

Jeśli Boga nie ma tu T.Love

Boska postać w różnych formach, w różnych odsłonach, liczbie pojedynczej i mnogiej towarzyszy ludzkości od początku jej istnienia. Tak jakby nasz umysł skonstruowany był do wyobrażania sobie boskiej cząstki, do stawiania siebie w kosmicznym porządku istnienia. Musi być w końcu jakaś idea kryjąca się za zasłoną. Musi być wyższy cel, a naszym przeznaczeniem jest dążenie do ostatecznego poznania. Wierzymy, że za załomkiem czeka jasność wypełniona blaskiem, anielską pieśnią, czasami piekielne rubieże, ale zawsze coś. „Coś” już poznane i dostosowane do naszej wyobraźni. Ale co jeśli człowiek jest jedynie przypadkiem, okruchem w kosmosie, ziarnkiem piasku rzuconym bezmyślnie, a wokół cień, ciemność i mrok? Jeśli za węgłem nie ma wiecznego słońca, ale swoista pustka, brak, zionąca otchłań, a w tej otchłani ożywione idee gorsze od najpotworniejszych obrazów, które snuje przed nami udręczony umysł?

„Czy świat otaczający mnie w ogóle istnieje? A jeśli rzeczywiście istnieje, czy nie jest wytworem kształtującej go myśli? A może wszystko jest tylko fikcją jakiejś głęboko zamyślonej jaźni. Tam gdzieś, w zaświatach ktoś ciągle, ktoś od prawieków myśli — a świat cały a wraz z nim biedny ludzki narodek jest produktem tej wieczystej zadumy.”

Stefan Grabiński w neoplatońskim duchu niejednokrotnie rozstrzygał te zagadnienia i budował własne skomplikowane odpowiedzi, które wcale a wcale nie muszą odpowiadać temu w co nauczyliśmy się  pieczołowicie wierzyć przez te wszystkie eony czasu. W „Spojrzeniu” wrzuca nas do jaskini, gdzie tylko majaki, tylko odbicia idei, ale czy aby na pewno chcemy się przekonać, czyje odbicie widzimy w zarysie na ścianach?

 Ostatecznie sprowadził wszystkie trapiące go wątpliwości do dylematu: albo jest tam coś poza mną „innego“, coś zasadniczo różnego od rzeczywistości, którą znam jako człowiek — albo tez niema nic — zupełna pustka.

Dr Tomasz Odonicz traci ukochaną Jadwigę, która popełnia samobójstwo, rzucając się pod koła pociągu. Ale… ukochana tamtego dnia nie domknęła drzwi, zostawiając szparę, dziurę, okno jakby do innego świata. Tak przynajmniej wydaje się Odoniczowi. Próbuje zapomnieć, jednak majak o ziejącej pustce czającej się za każdym możliwym węgłem, o kątach pełnych ciemności, wcale nie mija, o nie – zamienia się w obsesję, w manię, Odonicz traci nad strachem pełną kontrolę. I rozmyśla tym, co kryje się na krańcu ludzkiego spojrzenia. Co widać tam, gdzie nie sięgają nasze oczy.

„Niewątpliwie nicość, bezwzględna, bezgraniczna, pustka byłaby czemś okropnem; z drugiej strony jednak może nicość nawet lepsza niż straszliwa rzeczywistość innego rzędu? Bo któż wiedzieć może, jakiem jest owo „coś“ naprawdę? A jeśli jest niem coś potwornego — czyż nie lepszy zupełny zanik niebytu?”

Co kryje się za węgłem budynku? Co skrywają niewidzialne kąty, dziury, zakręty i skrzyżowania? Czy jest tam wciąż ten świat, który rysuje się nam przed oczami, czy może coś innego, straszniejszego, prawdziwszego w swojej istocie? Stefan Grabiński wyciąga Tomasza Odonicza siłą z platońskiej jaskini i konfrontuje go z tym, co czeka na niego u jej wylotu. Koniec iluzji, koniec mętnych odbić nierzeczywistej rzeczywistości. Sam tego chciał, zrzucił kajdany, doszukiwał się przebłysków prawdy. Tylko, czy aby na pewno człowiek gotowy jest spotkać się z najczystszą ideą? Dojrzeć niedostrzegalne? Spojrzeć tam, gdzie nie sięga spojrzenie?

Niepokojące.

Dzisiaj nie zmrużę oka, bo za mną czai się, czai się „to”!

O.

*”SPOJRZENIE” Stefana Grabińskiego do poczytania zupełnie za darmo: TUTAJ

**Jeśli jeszcze nie znacie, lub nie pamiętacie czym jest filozoficzny koncept tzw. PLATOŃSKIEJ JASKINI, to koniecznie przypomnijcie sobie po lekturze opowiadania! ❤

4 thoughts on “Bezsenne Środy: „SPOJRZENIE” Stefan Grabiński

  1. Marcin Knyszyński pisze:

    Witaj,
    to opowiadanie zawsze wydawało mi się jednym z najbardziej pomijanych tekstów Grabińskiego. Pod koniec zeszłego roku przerobiłem chyba wszystkie jego opowiadania i „Spojrzenie” było w ścisłej czołówce. Zupełnie jakby Grabiński chciał tym opowiadaniem pokazać podstawową ideę weird fiction – świat jako zakamuflowany potwór, który czasem pokazuje swoje oblicze. A po jego ujrzeniu nie ma już odwrotu. Muszę chyba się zabrać niedługo za powieści 🙂

    • Bombeletta pisze:

      Też o tym pomyślałam – przypomniało mi nie tylko klasykę weird fiction, ale też „Przebudzenie” Kinga i to, co umieścił „po drugiej stronie”, to, co czeka tam, gdzie nie dociera światło. REWELACJA. Jak cały Grabiński. 🙂

  2. Ciacho pisze:

    Grabiński, ach ten Grabiński. Tego nie znam, ale poznam niebawem. Jednakże sam autor bardzo dobrze znany. Bo i ciągle się z nim fani przypominają, i wydawcy. Ostatnio jakiś film się nakręcił. Może warto sobie odświeżyć tomik „Demona”, zanim się zobaczy.

    • Bombeletta pisze:

      Poznaj – kilkanaście minut zaczytania i świat chwieje się w posadach. Mocne, działające na wyobraźnię, powracające do podstawowych idei filozoficznych.
      Właśnie ten film! Trzeba sprawdzić. 🙂

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s